Ynghylch

Y fadfall yw’r ymlusgiad mwyaf cyffredin ac eang ei ddosbarthiad yn y DU; dyma'r unig ymlusgiad sy'n frodorol i Iwerddon. Mae i’w gweld ar draws llawer o gynefinoedd, gan gynnwys rhostir, rhos, coetir a glaswelltir, lle mae posib ei gweld yn torheulo mewn llecynnau heulog.

Yn cael ei hadnabod hefyd fel y 'fadfall fywesgorol', mae'r fadfall yn anarferol ymhlith ymlusgiaid gan ei bod yn deor ei hwyau y tu mewn i'w chorff ac yn 'rhoi genedigaeth' i epil byw yn hytrach na dodwy wyau. Mae’r oedolion yn dod allan o aeafgwsg yn y gwanwyn, gan baru ym misoedd Ebrill a Mai, a chynhyrchu tri i un ar ddeg o rai bach ym mis Gorffennaf.