Wales Resilient Ecological Network (WaREN)

Mae Tomos yn gyfrifol am sicrhau bod y prosiect uchelgeisiol hwn yn cael ei gyflawni a bod strategaeth rhywogaethau ymledol yn cael ei datblygu ar gyfer Cymru. Mae diddordeb arbennig Tomos mewn adnabod planhigion addurnol a all ddianc o erddi a dod yn ymledol yn y gwyllt. Dyma ffocws ei PhD ym Mhrifysgol Reading. Yn frodor o Ynys Môn, mae'n angerddol am gynnwys y cyhoedd mewn materion amgylcheddol yng Nghymru ac mewn cyfathrebu gyddoniaeth.

E-bost: Tomos.Jones@northwaleswildlifetrust.org.uk

Rhif Ffôn: 07726358228

Gareth yw y Swyddog Prosiect WaREN tros Ogledd a chanolbarth Cymru wedi ei leoli yn Ymddiriedolaeth Natur Gogledd Cymru.  Mae ef mewn cyswllt â Grwpiau Gweithredu Lleol a gwirfoddolwyr sydd yn delio hefo rhywogaethau ymledol.  Mae Gareth yn angerddol ynglŷn â gwenyn, yn enwedig y cacwn.  Mae ef wedi astudio sut mae Dosbarthiadau Tir Amaethyddol wedi effeithio ar y cacwn ar draws Dyffryn Clwyd (Gogledd Cymru).  Mae o wedi gwneud gwaith ymchwil ar sut mae gwenyn a chacwn yn cael eu atynnu at flodau rhywogaethau ymledol a’r effaith bosibl ar rywogaethau blodeuol brodorol.

E-bost: Gareth.Holland-Jones@NorthWalesWildlifeTrust.org.uk

Rhif Ffôn: 07508740561

Gyrrwch ymholiadau i Swyddog Prosiect Gogledd Cymru (isod) os gwelwch yn dda.

Cyn rheoli rhywogaeth ymledol, mae'n bwysig iawn meddwl am y tri phwynt canlynol:

• Adnabod eich rhywogaeth - Beth yw nodweddion, fel cylch bywyd a dulliau gwasgaru, y rhywogaeth ymledol o’ch dewis?
• Adnabod eich safle - Beth yw nodweddion y cynefin neu’r amgylchedd – argaeledd adnoddau (e.e., golau, dŵr, ac ati), lefel y tarfu, a’r ffynonellau o ymlediad i’r ardal?
• Adnabod eich cymydog - Pwy sy’n byw ger eich safle? Pwy allai fod â diddordeb yn yr hyn rydych chi’n ei wneud? Pa randdeiliaid yn eich cymuned allai gefnogi eich gwaith?

Gall eich gweithredoedd rheoli gael eu heffeithio a’u newid gan y rhywogaeth, y safle a’ch cymdogion.

Rheolaeth arfer da 

Yma rydym wedi cysylltu â chanllawiau rheoli arfer da ar gyfer yr holl Rywogaethau Ymledol Blaenoriaeth ar gyfer gweithredu yng Nghymru. Gallwch ddod o hyd i wybodaeth rheoli arfer da ar gyfer rhywogaethau nad ydynt ar y rhestr Rhywogaethau Ymledol Blaenoriaeth ar gyfer Gweithredu yng Nghymru gan sefydliadau fel: GB NNSS, CABI and Invasive Species Northern Ireland. 

Trwyddedu 

Efallai y bydd arnoch chi angen trwydded i gyflawni rhai gweithgareddau a rheoli rhai rhywogaethau ymledol. Dysgwch fwy am ba drwyddedau y gallech fod eu hangen a sut i'w cael yn adran Rheoli'r pecyn adnoddau.  

Lawrlwytho ein Pecyn Adnoddau Rhywogaethau Ymledol

Your management actions can all be affected and altered by the species, site, and your neighbours.

Good practice management 

Here we have linked to good practice management guides for all of the Invasive Priority Species for Action in Wales. You can find good practice management information on species not on the Invasive Priority Species for Action in Wales list from organisations such as: GB NNSS, CABI and Invasive Species Northern Ireland. 

Licencing 

You may require a licence to carry out certain activities and manage some invasive species. Find out more about what licences may be required and how to obtain them in Management section of the toolkit.  

Download our Invasive Species Toolkit 

Grwpiau Gweithredu Lleol

Mae Grwpiau Gweithredu Lleol (GGLl) yn grwpiau cymunedol sy’n cael eu gweithredu gan wirfoddolwyr sydd wedi’u sefydlu i fynd i’r afael â materion lleol, fel rhywogaethau ymledol. Mae Grwpiau Gweithredu Lleol yn chwarae rhan hanfodol, yn aml yn gwneud gwaith ar lawr gwlad ac yn ymwneud yn uniongyrchol â rheoli rhywogaethau ymledol yn eu hardal. Heb y Grwpiau Gweithredu Lleol ni fyddai ymdrech ar y cyd i fynd i’r afael â rhywogaethau ymledol yn bosibl. Gallwch:

• Dod o hyd i GGLl yn eich ardal chi gan Ysgrifenyddiaeth Rhywogaethau Estron Prydain Fawr neu
• Dilynwch ein canllaw syml isod i sefydlu GGLl yn eich ardal.

Sefydlu GGLl

Dechreuwch drwy ystyried diben eich grŵp (y rheswm pam rydych eisiau sefydlu GGLl), y nodau (targedau eang rydych chi eisiau eu cyflawni) a’r amcanion (sut bydd eich GGLl yn cyflawni ei nodau). Gwnewch eich amcanion:

Nesaf bydd angen enw arnoch chi! Ydych chi wedi meddwl hefyd pa aelodau sydd eu hangen ar eich grŵp? Ar y dechrau efallai na fydd arnoch angen llawer o aelodau, ond wrth i'ch grŵp chi dyfu, efallai y byddwch eisiau ystyried cael aelod sy’n gyfrifol am Iechyd a Diogelwch neu reoli cronfa ddata. Mae hyn yn rhoi cyfle i bobl â diddordebau gwahanol ymuno.

Nawr mae'n amser hyrwyddo'ch grŵp, dod o hyd i wirfoddolwyr a'u cadw yn cymryd rhan! Gallwch wneud hyn drwy:

To effectively and collectively manage invasive species in Wales we need to:

1. Know where invasive species are, and
2. Know whether they are being or have have been tackled.

Surveying 

Surveying is straight forward and used to determine what species are present. Surveys are often the first step towards invasive species control!  Start by trying to identify the upper-most source of the invasive species distribution. Control actions can then be implemented working downstream. 

Management

You must choose the most appropriate management method to successfully and effectively control invasive species. Management methods can typically be split into four categories:

• Mechanical
• Chemical
• Biological/natural
• Environmental

Check out or invasive species best practice management section of the Toolkit for species specific advice! 

Don't forget to report your survey data, invasive species sightings and management actions to INNS Mapper. 

Check out the project planning section of the Invasive Species Toolkit for more information on what funding opportunities are available or get in touch with one of our project officers for more advice. 

Download our Invasive Species Toolkit