Wales Resilient Ecological Network (WaREN)

Rhywogaethau Anfrodorol Ymledol

Rhwydwaith Ecolegol Gwydn Cymru

Helpwch ni i fynd i'r afael â rhywogaethau ymledol ledled Cymru

Dramatic veins on a Gunnera sp. leaf © Tomos Jones

Beth yw rhywogaethau anfrodorol ymledol?

Mae rhywogaethau anfrodorol ymledol wedi cael eu cyflwyno gan bobl, yn fwriadol neu yn anfwriadol, tu hwnt i’w hamrediad naturiol. Wrth ymledu maent yn bygwth amrywiaeth biolegol cynhenid ac yn achosi niwed i’r amgylchedd, yr economi, ein hiechyd ac ein ffordd o fyw.

Mae rhywogaethau anfrodorol ymledol (neu ‘INNS’) hefyd yn cael eu cyfeirio at fel rhywogaethau estron ymledol (neu ‘IAS’). Yma, rydym yn cyfeirio atynt fel rhywogaethau ymledol.

Rhwydwaith Ecolegol Gwydn Cymru

Bydd Rhwydwaith Ecolegol Gwydn Cymru (WaREN) yn sefydlu fframwaith ar gyfer mynd i'r afael â rhywogaethau ymledol ledled Cymru. Byddwn yn datblygu cysylltiadau rhwng rhanddeiliaid sy'n gweithredu ar rywogaethau ymledol, gyda phrosiectau sy'n bodoli eisoes fel y prosiect Lles Ein Hafon ar yr afon Dyfrdwy a Grwpiau Gweithredu Lleol yng Nghymru. Mae Grwpiau Gweithredu Lleol yn canolbwyntio ar leihau risgiau ac effeithiau rhywogaethau ymledol yn eu hardal leol, er enghraifft, drwy reolaeth uniongyrchol.

Byddwn hefyd yn cynyddu ymgysylltiad gyda'r cyhoedd i godi ymwybyddiaeth o rywogaethau ymledol drwy gyfathrebu gwyddoniaeth yn effeithiol a rhannu arfer gorau.

Cyfarfod y tîm

Tomos Jones - Rheolwr y Prosiect

Mae Tomos yn gyfrifol am sicrhau bod y prosiect uchelgeisiol hwn yn cael ei gyflawni a bod strategaeth rhywogaethau ymledol yn cael ei datblygu ar gyfer Cymru. Mae diddordeb arbennig Tomos mewn adnabod planhigion addurnol a all ddianc o erddi a dod yn ymledol yn y gwyllt. Dyma ffocws ei PhD ym Mhrifysgol Reading. Yn frodor o Ynys Môn, mae'n angerddol am gynnwys y cyhoedd mewn materion amgylcheddol yng Nghymru ac mewn cyfathrebu gyddoniaeth.

E-bost: Tomos.Jones@northwaleswildlifetrust.org.uk

Rhif Ffôn: 07726358228

Tomos Jones (WaREN Project Manager)

Tomos Jones © University of Reading

Jess Minett – Swyddog Prosiect (de)

Mae Jess yn gweithio yn Ymddiriedolaeth Natur De a Gorllewin Cymru a bydd yn gweithio gyda rhanddeiliaid a Grwpiau Gweithredu Lleol ledled de a chanolbarth Cymru. Yn flaenorol, mae Jess wedi gweithio gyda brithyll ymledol ar Ynysoedd y Falkland fel rhan o'i hymchwil ym Mhrifysgol Abertawe a Sefydliad Ymchwil Amgylcheddol De'r Iwerydd. Mae hi'n angerddol am fynd i'r afael â rhywogaethau ymledol a gwarchod ffawna brodorol gan mai nod ei PhD yw darparu gwybodaeth i reolwyr cadwraeth i leihau effeithiau brithyll anfrodorol ar rywogaethau brodorol.

E-bost: Jessica.Minett@northwaleswildlifetrust.org.uk

Rhif Ffôn: 07377504190

Jess Minett (WaREN Project Officer)

Jess Minett

Max Jones - Swyddog Prosiect (gogledd)

Max yw y Swyddog Prosiect ar gyfer gogledd a chanolbarth Cymru ac mae’n gweithio yn Ymddiriedolaeth Natur Gogledd Cymru. Bydd yn ymgysylltu â rhanddeiliaid a Grwpiau Gweithredu Lleol ledled gogledd a chanolbarth Cymru i sicrhau bod y prosiect yn gydweithredol ac yn gynaliadwy. Angerdd Max yw ei astudiaeth o ymlusgiaid. Astudiodd boblogaeth a gyflwynwyd o nadroedd Esgwlapaidd yn y Sŵ Fynydd Gymreig. Yn fwy diweddar bu’n ymwneud â phrosiect yng Ngwlad Thai yn astudio peithonau brodorol o Fyrma, ac mae’n gobeithio y bydd hyn yn cynorthwyo gyda’u rheolaeth yn y dyfodol fel rhywogaeth ymledol yn Florida

E-bost: Max.Jones@northwaleswildlifetrust.org.uk

Rhif Ffôn: 07508740561

Max Jones (WaREN Project Officer)

Max Jones

Pam bod hyn yn bwysig?

Rhywogaethau ymledol yw un o'r prif fygythiadau i fioamrywiaeth yn fyd-eang. Maent yn cael effeithiau negyddol ar ein hamgylchedd. Er enghraifft:

  • Cystadlu am adnoddau fel golau a dŵr
  • Ysglyfaethu ar rywogaethau brodorol
  • Cario afiechydon newydd
  • Hybrideiddio - lle mae rhywogaethau ymledol yn bridio â rhywogaethau brodorol sy’n perthyn yn agos

Gall rhywogaethau ymledol effeithio hefyd ar iechyd pobl a'r economi. Er enghraifft, amcangyfrifwyd eu bod yn costio o leiaf £125 miliwn i Gymru yn 2010, cost sy’n debygol o fod yn cynyddu. Mae gwybodaeth ar gael yma am rywogaethau cyfredol i fod yn ymwybodol ohonynt a sut i'w cofnodi..

Sut gallwch chi helpu?

Os ydych chi'n ymwneud â Grŵp Gweithredu Lleol sy'n mynd i'r afael â rhywogaethau ymledol yn unrhyw le yng Nghymru, cysylltwch ag un o'r Swyddogion Prosiect. Rydym yn casglu rhestr o Grwpiau Gweithredu Lleol i wella’r cydweithredu ac i gasglu profiadau ledled Cymru.

Volunteers 'balsam bouncing'

Volunteers 'balsam bouncing' © Lesley James

Helpu i fynd i'r afael â rhywogaethau ymledol

Dod yn wirfoddolwr
American signal crayfish

Invasive non-native species American signal crayfish ©Trevor Renals

Eisiau adnabod rhywogaethau ymledol?

Lawrlwythwch ein canllaw adnabod
American skunk cabbage (Lysichiton americanus)

American skunk cabbage (Lysichiton americanus) © Tomos Jones

Cofnodwch gweld rhywogaethau ymledol yn nalgylch yr afon Dyfrdwy

Dod yn wyddonydd ddinesydd
Welsh Government - SMS logo