Butterflies

Glöynnod Byw Gwych

Cefnogi ein gwaith

Speckled wood butterfly - Vicky Nall

Mae Glöynnod Byw angen ein help ni

Mae glöynnod byw yn llawer llai cyffredin nawr nag oedden nhw saith deg mlynedd yn ôl a does dim angen chwilio’n galed am yr ateb pam. Ers y 1940'au, rydyn ni wedi colli 97% o’n dolydd llawn blodau gwyllt a hefyd llawer o rostir, coetiroedd hynafol a chorsydd mawn.

Mae hyd yn oed glöynnod byw cyffredin ar eu colled wrth i wrychoedd ac ymylon caeau llawn blodau gwyllt a glaswelltau gael eu torri gan arad. Felly beth allwn ni ei wneud i helpu?

Beth mae glöynnod byw yn ei hoffi?

Mae glöynnod byw yn ymweld â gerddi i yfed neithdar o flodau. Mae glöynnod byw yn brysur iawn ac mae neithdar yn darparu’r tanwydd maen nhw ei angen i aros yn yr awyr.

Mae llawer o blanhigion neithdar da’n rhai bythol sydd i’w gweld mewn borderi bach neu ddolydd ac yn hawdd eu tyfu. Hefyd mae glöynnod byw yn hoffi torheulo ar gerrig neu raean cynnes i gynhesu eu hadenydd.

Blodau i löynnod byw

Dylech osgoi cyltifarau magu mawr gyda blodau dwbl mawr sydd ddim yn cynnwys llawer o baill a neithdar, os o gwbl. 

Mae amrywiaethau un blodyn yn well. 

Plannwch ddetholiad da o wahanol blanhigion neithdar mewn llecynnau heulog.

Edrychwch ar ein rhestr o blanhigion ar gyfer pryfed peillio i gael syniadau ar gyfer eich gardd.

Pryd maen nhw angen ein help?

Rhaid gwneud yn siŵr bod blodau ar gael o ddechrau’r gwanwyn tan ddiwedd yr hydref.

Mae blodau cynnar yn wych i löynnod byw sy’n rhoi’r gorau i aeafgysgu, ac ar ddiwedd yr haf ac yn yr hydref maen nhw angen creu storfa yn barod ar gyfer y gaeaf.    

Darparwch gartrefi dros y gaeaf fel gwrychoedd, eiddew neu blanhigion dringo bytholwyrdd eraill ar ffensys neu waliau i löynnod byw aeafgysgu ynddyn nhw.

Gaeafgysgu

Mae’r glöynnod byw gwyn a glas a’r gweirlöynnod yn treulio’r gaeaf fel chwiler.

Mae’r fantell dramor a’r fantell goch yn mudo i Ewrop fel rheol. 

Mae melyn y rhafnwydd, mantell paun a’r trilliw bach yn gaeafgysgu mewn llwyni ac adeiladau fel oedolion.

Planhigion ar gyfer yr holl beillwyr drwy’r tymhorau

Dewiswch gymysgedd o blanhigion, llwyni a choed blodeuo tymhorol i sicrhau ffynhonnell o fwyd drwy gydol y flwyddyn yn eich gardd. Edrychwch ar ein tudalennau am ddolydd am syniadau ar gyfer blodau gwyllt.

Gaeaf

Grug y gaeaf, mahonia, saffrwm, eirlysiau, collen ystwyth, Viburnum tinus, bocs pêr 

Gwanwyn

Cynfas biws, alyswm, blodyn y fagwyr bythol piwswyn Bowles, drain duon, clychau’r gog, mwyar duon, glesyn y coed, meillion, cyfardwf, briallu Mair brodorol, saffrwm, blodyn llefrith, dant y llew, calon waedlyd, clafrllys y maes, sgorpionllys, llwyni cwrens blodeuog, grug, swllt dyn tlawd, llysiau’r ysgyfaint, llygad-llo mawr, briallu brodorol, helyg yr afr, helyg llwyd, roced pêr, fioledau, blodyn y fagwyr

Haf

Aliwm, aster (cyltifarau novi-angliae ac Aster amellus a’i gyltifarau; nid yw’r ddwy rywogaeth yma’n ymledol), troed-y-golomen, tafod yr ych, llysiau’r gwrid y tir âr, lelog Califfornia, clychlys, mintys y gath, cennin syfi, glas yr ŷd, ysgall pengrwn, pig y crëyr, esgalonia, melyn yr hwyr, bysedd y cŵn, grug, pedwar-ban-byd, gwyddfid, ysgol Jacob, clust yr oen, lafant, lobelia, bysedd-y-blaidd, penrhudd, gold, mintys, capan cornicyll, Phacelia tanacetifolia, fflocs, pabi, cor-rosyn, rhosmari, saets, clafrllys, rhywogaethau salfia, celyn y môr, penigan barfog, blodyn haul, teim, ferfain, gwifwrnwydden, gwiberlys, milddail

Hydref

Mintys y gath, blodyn pigwrn, cosmos, byddon chwerw, amrhydlwyd, grug, eiddew, y bengaled, maglys rhuddlas, blodyn Mihangel, Sedum spectabile ‘Rhewlys’, eurinllys, cribau’r pannwr, asgell

Planhigion bwyd larfa

Mae’n bwysig darparu bwyd ar gyfer y lindys yn ogystal â’r glöynnod byw yn eu llawn dwf

Dyma rai awgrymiadau

Pys-y-ceirw – glesyn cyffredin,

Rhafnwydd neu freuwydd - melyn y rhafnwydd,  

Suran neu suran yr ŷd – copor bach

Blodyn llefrith, garlleg y berth, swllt dyn tlawd a roced pêr - gwyn blaen oren, gwyn gwythïen werdd,

Celyn ac eiddew – glesyn y celyn,

Hopys – mantell garpiog,

Capan cornicyll – gwyn mawr a bach,

Glaswelltau brodorol; maeswellt, troed y ceiliog, gweunwellt, peiswellt, maswellt penwyn, rhonwellt, breichwellt y coed - gweirlöyn y ddôl, gweirlöyn y perthi, gweirlöyn y cloddiau, gweirlöyn y glaw, gwibiwr bach, gweirlöyn brych

Danadl poethion - trilliw bach, mantell paun, mantell garpiog, mantell goch,

Ysgall a danadl - mantell dramor

Ydi fy lawnt i’n bwysig i löynnod byw?

  • Mae llawer o löynnod byw fel gweirlöyn y ddôl a gweirlöyn y perthi yn dodwy eu wyau ar laswellt felly gadewch i ardal dyfu’n dal dros yr haf.
  • Peidiwch â thorri’r ardaloedd hyn yn llai na 15cm dros y gaeaf oherwydd bydd y lindys yn gaeafgysgu mewn twmpathau glaswelltog.
  • Gadewch rai ardaloedd heb eu torri os gallwch chi.

Gardd fechan?

Peidiwch â phoeni – gallwch dyfu rhai o’r planhigion yma mewn potyn neu focs ffenest – bydd y glöynnod byw wrth eu bodd! Gwnewch yn siŵr bod digon o haul fel bod glöynnod byw yn gallu mwynhau’r cynhesrwydd.

Tyfu eich dôl fechan

Grow your own mini meadow garden_Activity Sheet_Cymraeg