©Jim Higham
©David Tipling/2020VISION
©Chris Gomersall/2020VISION
Ysgyfarnog
Mae'r ysgyfarnog yn adnabyddus am ei chlustiau hir gyda blaen du a'i rhedeg cyflym - gall gyrraedd cyflymder o 45mya wrth osgoi ysglyfaethwyr.
Enw gwyddonol
Lepus europaeusPryd i'w gweld
Mis Ionawr i fis RhagfyrSpecies information
Categori
Ystadegau
Hyd: 50 i 70cmPwysau: 2 i 5kg
Oes ar gyfartaledd: 2 i 4 blynedd
Statws cadwraethol
Rhywogaeth wedi’i chyflwyno ond wedi brodori. Yn cael ei gwarchod yn y DU o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981. Rhywogaeth Flaenoriaeth o dan Fframwaith Bioamrywiaeth y DU ar ôl 2010.
Ynghylch
Y gred ydi ei bod wedi cael ei chyflwyno i'r DU yn ystod cyfnod y Rhufeiniaid (neu’n gynharach hyd yn oed), ond mae'r ysgyfarnog yn cael ei hystyried fel rhywogaeth wedi brodori bellach. Mae'n fwyaf cyffredin ar dir fferm agored, mewn cynefinoedd glaswelltir ac ar ymylon coetiroedd, gan ffafrio mosäig o gaeau âr, glaswellt a gwrychoedd. Mae'n pori ar lystyfiant a rhisgl coed a llwyni ifanc.Nid yw ysgyfarnogod yn cloddio tyllau fel cwningod, ond yn llochesu mewn 'ffurfiau', sef pantiau bas yn y ddaear neu'r glaswellt. Os bydd rhywun yn tarfu arnyn nhw, mae posib eu gweld yn llamu i ffwrdd ar draws caeau, gan ddefnyddio eu coesau ôl pwerus i wthio eu hunain yn eu blaen, mewn patrwm igam-ogam yn aml. Mae’n haws gweld ysgyfarnogod yn gynnar yn y gwanwyn pan fydd y tymor magu’n annog ymladd neu 'focsio'. Gall y benywod gynhyrchu tair i bedair torllwyth o ddau i bedwar o ysgyfarnogod bach (sy’n cael eu galw’n lefrod) y flwyddyn.
Sut i'w hadnabod
Mae'r ysgyfarnog yn frown euraidd, gyda bol golau a chynffon wen. Mae'n fwy na'r gwningen, gyda choesau hirach a chlustiau hirach gyda blaen du nodedig.Dosbarthiad
Dosbarthiad eang ledled y DU ond yn dirywio.Roeddech chi yn gwybod?
Os gwelwch chi ysgyfarnogod yn 'bocsio' mewn cae, mae'n debygol eich bod chi'n gwylio benyw yn gwrthod ymosodiadau gwryw cariadus, nid dau wryw yn ymladd. Os bydd ymladd yn digwydd, bydd y ddwy ysgyfarnog yn sefyll ar eu coesau ôl ac yn ymosod ar ei gilydd gyda'u pawennau blaen, gan dynnu ffwr ei gilydd. Mae’r olygfa’n edrych fel dau focsiwr mewn cylch.Gwyliwch
Brown Hare (https://vimeo.com/642260697)
Russell Savory