Beth yw’r Senedd?

Yn syml, Senedd Cymru yw senedd Cymru (syml!), wedi’i lleoli ym Mae Caerdydd. Cynulliad Cenedlaethol Cymru oedd ei henw rhwng 1999 a 2020. Dyma’r lle lle mae penderfyniadau’n cael eu gwneud sy’n siapio bywyd bob dydd ledled y wlad.

Mae hynny’n cynnwys pethau fel:

• Sut rydym yn diogelu ac adfer natur.
• Beth rydym yn ei wneud ynglŷn â newid hinsawdd
• Sut mae ffermio a thir yn cael eu rheoli
• Atal llygredd
• Beth sy’n cael ei adeiladu (a ble)
• Iechyd y cyhoedd ac addysg

Felly, pan fyddwn yn sôn am adfer natur, gwella ansawdd dŵr, neu gefnogi ffermio sy’n gyfeillgar i natur, dyma le mae llawer o’r penderfyniadau hynny’n digwydd.

2026: newid mawr

Nid dim ond cylch etholiadol arall yw etholiad 2026; mae’n foment o ailosod i wleidyddiaeth Cymru. Mae sawl newid mawr yn digwydd ar yr un pryd.

Bydd nifer Aelodau’r Senedd yn cynyddu o 60 i 96, sy’n golygu mwy o bobl yn cynrychioli cymunedau ledled Cymru.

Ar yr un pryd, mae’r map yn cael ei ail-lunio. Yn lle’r hen system o etholaethau a rhanbarthau, bydd Cymru’n cael ei rhannu’n 16 o etholaethau mwy, pob un yn ethol 6 Aelod.

Ac yna mae’r system bleidleisio. Dyma’r newid mwyaf. Rydym yn symud i system gyfrannol lle gallwch bleidleisio dros blaid wleidyddol neu ymgeisydd annibynnol, a bydd seddi’n cael eu dyrannu yn ôl cyfran y bleidlais maent yn ei derbyn yn yr ardal. Mewn egwyddor, dylai hyn olygu bod y canlyniad terfynol yn adlewyrchu’n well sut mae pobl Cymru yn pleidleisio mewn gwirionedd.

Find out about Wildlife Trusts Wales asks for the Senedd election 

Ydych chi eisiau i natur fod yn flaenoriaeth? Mae pleidleisio’n bwysig

Efallai ei fod yn amlwg, ond un o’r pethau mwyaf pwerus y gallwch ei wneud dros natur yw pleidleisio.

Os ydych yn 16 oed neu’n hŷn, yn byw yng Nghymru, ac yn ddinesydd o’r DU, Iwerddon, neu’r Gymanwlad, gallwch gymryd rhan. Os nad ydych yn siŵr am y manylion, mae gan y Comisiwn Etholiadol ganllawiau clir.

Dyma’r dyddiadau allweddol i’w cofio:

• Cofrestru i bleidleisio erbyn: 20 Ebrill 2026
• Gwneud cais am bleidlais bost erbyn: 21 Ebrill 2026
• Diwrnod yr Etholiad: 7 Mai 2026

Mae cofrestru yn gyflym ac yn syml, ac mae’n un o’r ffyrdd hawsaf o wneud i’ch llais gael ei glywed. Mae hefyd yn werth annog eraill i wneud yr un peth, gan fod camau bach fel hyn yn gwneud gwahaniaeth gwirioneddol.

Cofrestru yma: Cofrestru i Bleidleisio | Y Comisiwn Etholiadol

Mwy o ffyrdd i sefyll dros natur

Dim ond rhan o’r darlun yw pleidleisio. Mae etholiadau hefyd yn gyfle i godi eich llais mewn ffyrdd eraill.

Mae’r sgyrsiau hyn yn gwneud gwahaniaeth go iawn, yn enwedig yn ystod etholiad pan mae gwleidyddion yn talu sylw manwl i’r hyn sy’n bwysig i bobl.

I gloi

Bydd y Senedd nesaf yn gwneud penderfyniadau a fydd yn siapio dyfodol natur yng Nghymru am flynyddoedd i ddod. O adfer bioamrywiaeth, lleihau llifogydd, i gefnogi ffermwyr a mynd i’r afael â newid hinsawdd—mae’r cyfan yn mynd drwy’r Senedd.

So, if you want to see a more biodiverse, healthier Wales, this is your moment to get involved. Because nature needs a political voice, and in 2026, that voice can be yours.