Ffyngau – Gwledd ar Droed?

Monday 2nd October 2017

Mae ymchwil diweddar wedi dangos pa mor fuddiol mae ffyngau’n gallu bod a sut gall ffyngau a arferai gael eu dosbarthu fel rhai ‘bwytadwy’ fod yn angheuol o wenwynig. Dewch draw i ddigwyddiad yr hydref yma i gael gwybod mwy! 

Oeddech chi’n gwybod bod y rhan fwyaf o blanhigion yn elwa o gyswllt â ffyngau? Mae ffyngau’n gallu echdynnu elfennau pwysig o’u hamgylchedd a’u pasio i’r planhigyn ac, am hynny, maent yn derbyn maethynnau a geir o ffotosynthesis - mecanwaith hanfodol, yn enwedig ar gyfer tegeirianau a phlanhigion yr ucheldir fel grug a llus. Er enghraifft, mae’r Cap Marwol yn angheuol o wenwynig ond mae’n ffurfio perthynas fuddiol i’r ddwy ochr gyda choed derw a phîn.   

 Mae astudiaethau DNA diweddar wedi canfod bod ailddosbarthu llawer o ffyngau’n angenrheidiol, gan nad yw edrych yn debyg yn golygu bod ganddynt berthynas agos. Hefyd, mae astudiaethau o’r fath wedi darganfod bod ffyngau yr arferid credu eu bod yn wahanol esiamplau niferus o’r un rhywogaeth, mewn gwirionedd, yn un organeb fawr. Nawr gellir hawlio mai ffwng mêl yn UDA yw’r organeb fwyaf i’w chanfod erioed, gan ei bod yn bodoli ar 10 cilometr sgwâr! Hefyd efallai mai dyma’r gwrthrych byw hynaf yn y byd, yn fwy nag 8000 o flynyddoedd oed o bosib.

Hefyd mae’r astudiaethau hyn (a phrofiadau poenus) wedi dangos nad oes posib bwyta rhai ffyngau fel rydym wedi credu erioed. Ar un adeg, y gred oedd bod ffwng adenydd yr angel yn rhywogaeth gwbl fwytadwy cyn iddi ladd 17 o bobl yn Japan. Roedd gan yr 17 broblemau gyda’u harennau, a oedd yn golygu nad oeddent yn gallu cael gwared ar ragsylweddyn asid amino anhysbys yn flaenorol, gan arwain at yr elfen wenwynig yn gallu croesi ffin gwaed yr ymennydd ac achosi difrod na ellid ei wella i’r ymennydd. Dylai llysieuwyr osgoi bwyta wystrys y coed oherwydd canfuwyd eu bod yn gallu dal a threulio llyngyr amrywiol. Canfuwyd hefyd bod y ffwng gyda’r enw priodol iawn, cloch angladd, yn fwy gwenwynig na chapiau marwol hyd yn oed, a hefyd mae bron yn amhosib gwahaniaethu rhwng y ffwng yma a siobyn coed bacsiog, sy’n fwytadwy …
 

Eisiau dysgu sut i ddweud y gwahaniaeth rhwng cloch angladd a siobyn coed bacsiog? Ymunwch â chyfres Ymddiriedolaeth Natur Gogledd Cymru o ddigwyddiadau cysylltiedig â ffyngau y mis yma – yn ogystal â dathlu’r Diwrnod Ffyngau Cenedlaethol ar 8 Hydref – a mwynhau helfa ffyngau i ddysgu mwy am yr organebau rhyfeddol yma!